Xanthos (Ksanthos) Antik Kent Sikkeleri
Xanthos (Ksanthos) Antik Kenti, Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Kınık köyü yakınlarında bulunmaktadır. İsmi, Likya dilinde yazılmış kitabelerde “Arnna” olarak geçmektedir. Antik Çağ’da Likya’nın en büyük idari merkezi olan Xanthos, ovaya hâkim iki tepe üzerinde kurulmuştur. Homeros, Sarpedon yönetimindeki Xathosluların Troya savaşlarına katıldıklarını anlatır. Ancak kazılarda elde edilen buluntular şehrin iskânını MÖ 8. yüzyıldan önce götürmeye imkân vermemektedir.
Xanthos sikkeleri, Likya Birliği’nin idari ve dini başkenti olan Xanthos (Likya dilinde Arñna) antik kentinde basılmış, Anadolu nümismatik tarihinin en özgün ve kıymetli madeni paraları arasında yer alır. Kent, Pers egemenliği dönemindeki yerel hanedanlıklardan Roma İmparatorluğu dönemine kadar çok geniş bir yelpazede sikke basımı gerçekleştirmiştir.
Dönemsel Özellikleri ve Semboller
- Malzeme ve Birim: En ünlü Xanthos sikkeleri, Gümüş Stater biriminde basılmıştır. İlerleyen dönemlerde bronz (AE) sikkeler de yaygınlaşmıştır.
- Hanedanlık (Dynastic) Dönemi (MÖ 5. – 4. Yüzyıl): Perslerin atadığı yerel Likya yöneticileri (örneğin Kuprilli, Kherei veya Wekhssere) kendi adlarına sikke bastırmışlardır. Bu sikkelerin üzerinde Pers etkisiyle yöneticilerin portreleri ve güç sembolleri yer alır.
- Mitolojik Figürler: Sikkelerin ön yüzlerinde (obv) genellikle Miğferli Athena, Aslan başı veya Pegasus; arka yüzlerinde (rev) ise Likya’nın ulusal sembolü olan Triskeles (üç bacaklı amblem) veya mitolojik lir (kithara) motifi bulunur.
- Likya Yazısı: Klasik dönem Xanthos sikkelerinin üzerinde Grek alfabesi yerine, henüz tamamen çözülememiş antik Likya dili ve alfabesiyle yazılmış yazılar (örneğin Xanthos kentini belirten Arñna veya yönetici isimleri) darp edilmiştir.
- Likya Birliği Dönemi: Hellenistik dönemde Likya Birliği’nin (Lykion) kurulmasıyla birlikte, Xanthos darphanesinden çıkan sikkelerde birliğin ortak sembolleri olan Apollo ve Artemis figürleri ön plana çıkmıştır.
